روش‌های درمان بوی بد دندان

در پزشکی به بوی بد دهان هالیتوزیس می‌گویند؛ بوی بد دهان گرچه یک فوریت پزشکی نیست اما به شدت آزاردهنده است و نیاز به درمان دارد. بوی دهان دلایل متفاوتی دارد اما اغلب وجود یک دندان پوسیده یا روکش‌شده می‌تواند عامل بدبویی دهان شود. 

موضوع وقتی جالب می‌شود که بدانیم بر اساس آماری که فروردین 1404 رئیس کل سازمان نظام پزشکی ایران اعلام کرده، 250  میلیون دندان پوسیده در دهان ایرانی‌ها است – یعنی 250 میلیون منشاء بوی بد. 

البته برای رفع بوی بد دهان و دندان، روش‌های مختلفی مانند مصرف انواع دهان‌شویه‌ها، قرص‌ها و آنتی‌بیوتیک‌های خوراکی وجود دارند، اما اگر پس از استفاده از این روش‌ها، بوی بد دهان شما ادامه داشته باشد، حتما باید به دندانپزشک مراجعه کنید.

در این مقاله به علت و روش‌های درمان بوی بد دهان و دندان پرداخته‌ایم.

باکتری‌های دهان از کجا می‌آیند

در دهان هر فرد 200 نوع باکتری زندگی می‌کنند که اغلب آنها بی‌ضرر هستند اما می‌توانند منشاء بوی بد دهان باشند. این باکتری‌ها ذاتا بدبو هستند و ترکیبات گوگرددار استخراج می‌کنند. 

باکتری‌ها در دندان‌های پوسیده ساکن می‌شوند و کم‌کم دیواره دندان را تخریب می‌کنند؛ هرچه مدت زمان حضور این باکتری‌ها روی دندان‌های بیشتر باشد، به لایه‌های عمیق‌تر و بافت‌های نرم دندان نفوذ کرده و باعث ماندگاری بوی بد در دهان ‌می‌شوند. 

باکتری‌ها همان مواد غذایی باقی‌مانده، روی دندان‌ها هستند؛ قندهایی که بعد از خوردن یا نوشیدن مواد غذایی روی دندان باقی می‌مانند، اسید تولید می‌کنند و باعث تخریب سطح دندان می‌شوند.

از سوی دیگر دندان‌هایی که درگیر عفونت هستند نیز بوی بد دهان را تشدید می‌کنند. چون خود عفونت، از عوامل ایجاد بوی بد دندان و لثه است. 

بنابراین اولین سد دفاعی در برابر بوی بد دهان و خرابی دندان، رعایت بهداشت دهان و مسواک زدن صحیح است. 

رفع بوی بد دندان خراب

اگر بوی بد دهان به دلیل دندان خراب باشد، مراجعه به دندانپزشک ضروری است. با ترمیم حفره‌ها و  پوسیدگی دندان فاسد، بوی بد دهان رفع خواهد شد. پس تا زمان مراجعه به دندانپزشک، با داشتن یک الگوی بهداشتی می‌توانید بوی بد دهان خود را کاهش دهید:

• هر روز تا سه دقیقه مسواک بزنید.
• با دهان‌شویه‌های مناسب دهان خود را بشویید.
• روزانه حتما از نخ دندان استفاده کنید.
• هیدراته بمانید و آب کافی بنوشید.
• آدامس بدون قند بجویید و بزاق دهان خود را تقویت کنید.
• سیب یا هویج بجوید.

چه زمانی دندان روکش شده بوی بد می‌دهد

یکی از راه‌های حفاظت از دندان عصب‌کشی‌شده، روکش دندان است. روکش دندان از ساختار باقی‌مانده در برابر آسیب‌های بیشتر محافظت می‌کند، اما مشکلاتی هم به همراه دارد. عموما بوی بد دندان روکش‌شده، نشانه یک مشکل جدی در دندان است. مثلا می‌تواند نشانه عفونی شدن مجدد دندان روکش‌شده باشد. دندان‌های روکش‌شده ممکن است به دلایل زیر بوی بد ایجاد کنند.

• تجمع باکتری‌ها در دندان روکش‌شده ،ممکن است به دلیل مشکلات ریشه باشد یعنی درجریان عصب‌کشی، ریشه درست درمان نشده است.
• اگر روکش به درستی روی دندان فیکس نشود و بین دندان روکش‌شده و دندان کناری فاصله باشد امکان تجمع عفونت و باکتری در آن وجود دارد.
• ممکن است اندازه روکش مناسب بوده و درست فیکس شده باشد، اما روکش‌ها گاهی به مرور زمان، شل و یا جابه‌جا می‌شوند.

درمان بوی بد دندان روکش شده

• مصرف آنتی بیوتیک‌هایی مانند آموکسی سیلین و مترونیدازول که حتما باید توسط پزشک تجویز شود. 
• غرغره دهان‌شویه‌های حاوی فلوراید هم می‌تواند موثر باشد.
• تعمیر روکش معیوب و یا حتی تعویض آن به درمان دندان و کاهش بوی بد دهان کمک می‌کند. 
• مسواک‌های مخصوصی برای دندان‌های روکش‌شده در بازار موجود است که توسط پزشکان متخصص توصیه می‌شود. مسواک زدن و استفاده صحیح از نخ دندان در جلوگیری از پوسیدگی دندان‌ها بسیار موثر هستند.

فضای فشرده دندان عقل و تجمع باکتری‌ها

دندان عقل به خودی خود، بوی بد نمی‌دهد؛ مشکل از محیطی است که دندان عقل در آن رشد می‌کند. انتهای لثه و فک، فضای محدودی برای رشد دندان عقل وجود دارد و در این فضای فشرده، ذرات غذایی و باکتری‌ها معمولا جمع شده و باعث ایجاد بوی بد می‌شوند. دندان عقل در هنگام رشد گاهی باعث عفونت لثه نیز می‌شود.

از سوی دیگر، نبودن فضای کافی برای رشد این دندان، ممکن است باعث پنهان ماندن آن در زیر لثه شده و در نهایت سبب التهاب و عفونت شود.  

رفع بوی بد دندان عقل

• معمولا مسواک زدن دندان عقل، به دلیل دسترسی دشوار به آن، کمی سخت است. بهتر است هنگام مسواک زدن، با صرف وقت بیشتر، بهداشت دندان عقل را نیز رعایت کرد. 
• در صورت وجود هرگونه آبسه یا تورم در اطراف دندان عقل، با محلول دهان‌شویه دهان خود را شست‌وشو داده و  برای درمان به دندانپزشک مراجعه کنید.
• هنگام رشد دندان عقل، دهان خشک می‌شود و کمبود بزاق، موجب بوی بد دهان و دندان می‌شود پس در این دوره، زیاد آب بنوشید.
• اگر دچار تب یا درد و تورم در ناحیه دندان عقل شدید، ممکن است دندان شما نیاز به درمان جدی‌تری داشته باشد؛ به‌خصوص دندان‌هایی که به شکل نامناسب و شکسته از لثه بیرون می‌زنند معمولا نیاز به جراحی دارند.

علت و درمان بوی بد دندان مصنوعی

دندان‌های مصنوعی به اندازه دندان‌های طبیعی مستعد بوی بد هستند؛ اصولا هر نوع پروتز متحرک و یا ثابت می‌تواند به سرعت بدبو شود. عامل بوی بد دندان‌های مصنوعی هم همان باکتری‌ها و عفونت‌ها هستند؛ باکتری‌هایی که در خط لثه و گوشه و کنار دندان مصنوعی گیر کرده و پلاک ایجاد می‌کنند.

اگر این باکتری‌ها به‌طور منظم، کامل و صحیح پاک نشوند، باکتری‌ها و ذرات مواد غذایی در برجستگی‌ها و فرورفتگی‌های دندان، انباشت شده و بوی بد ایجاد می‌کنند.

روش‌های پیشگیری و درمان بوی بد دندان

اولین گام برای درمان بوی بد دندان مصنوعی، دور نگه داشتن فضای دهان و دندان‌ از باکتری‌ها و عفونت‌هاست. برخی از راه‌های ابتدایی درمان بوی بد دندان مصنوعی عبارتند از: 

1- از چسب دندان مصنوعی باکیفیت استفاده کنید تا دندان مصنوعی روی لثه شما مهر و موم شود.

2-پروتزهای متحرک را شب‌ها از دهان خارج کنید و درون محلول تمیزکننده بگذارید.

3-زبان و لثه‌های خود را بشویید.

4-بعد از هر وعده غذایی پروتزهای خود را بشویید.

5-از مسواک با فرچه نرم استفاده کنید. با اینکه دندان‌های مصنوعی سخت هستند، فرچه‌های سخت، روی آن‌ها شیارهایی ایجاد می‌کنند که می‌توانند محلی برای تجمع باکتری‌ها شوند.

6-اگر مدت زمان زیادی از ساعات روز را خارج از منزل هستید، یک پاک‌کننده جیبی همراه خود داشته باشید و بعد از وعده‌های غذایی، دندان‌های خود را مسواک بزنید. 

کلام آخر

بوی بد دهان و دندان گاه با روش‌های بسیار ساده قابل پیشگیری و حتی قابل درمان است؛ اما در برخی موارد بوی بد دندان علت ثانویه است و برای درمان آن باید به دندانپزشک مراجعه کرد. گاهی تعلل در درمان، موجب به‌وجود آمدن مشکلات جدی‌تر و صرفِ هزینه‌های بیشتر خواهد شد.